Giriş Sayfam Yap Favorilere Ekle Sitene Ekle Arşiv RSS
ANASAYFA KOMŞULAR UYANSA YETER! YAZARLAR KÜNYE İLETİŞİM
KÜLTÜR SANAT BİZİM KİTAPLIK AKTÜALİTE TARİH POSTASI EDEBİYAT VE DÜŞÜNCE DOSYA GEÇMİŞ DOSYALAR ARŞİV
YAZARLAR SAMİ EREN
12
14
16
18
05/08/2011 17:38
UYU DA TURNALAR GİRSİN RÜYANA

              UYU DA TURNALAR GİRSİN RÜYANA.

Mona Roza şiiri, 80’li yıllarda İzmir’de ve bir çok şehirde fotokopi-kitapçık olarak dolaşıyordu abilerimizin elinde. Sezai Karakoç’la ilk tanışıklığımız bu şiirdi. Şiirini, daha doğrusu Mona Roza’yı,  ilk gençlik dönemi şiiri olduğundan, ya da geçmiş bir hikâye olduğundan kitaplarına almamıştı Sezai Abi. Sonraki yıllarda az biraz değişikliklerle tüm şiirler kitabına koydu. Yukarıdan aşağıya kıta başlarındaki ilk harfler (akrostiş) Mona Roza’nın kim olduğunu söylüyordu bize. Şiirle ilgili diğer gizler ve gençler, özellikle İslamcı Gençler, arasında niçin çok tuttuğu gibi sorular başka yazı konusu. Daha doğrusu sitedeki diğer arkadaşlardan yazan çıkarsa sevinirim. Ya da… sevinmem değil, ben yazmaya çalışırım.

Turna kuşunun ilk önce aklıma düşürdüğü bu şiirin ilgili kıtasıydı:

……

Zaman ne de çabuk geçiyor Mona

Saat onikidir söndü lambalar

Uyu da turnalar girsin rüyana

Bakma tuhaf tuhaf göğe bu kadar

Zaman ne de çabuk geçiyor Mona

……

Turnalar nasıl bir kuştu ki sevgilinin, değer verdiğiniz kimsenin rüyalarına girmesini dilerdiniz. Sezai Abi, bu kelimeyi öylesine kullanmazdı. Daha doğrusu gerçekten usta şairler, kelimelerle çelik çomak oynar gibi oynar, onları seçer, ilgili kelimeleri özenle seçerdiler. Mutlaka bir ayrıcalığı vardı Turna’nın bu şiirde. Ama o zamanlar, bunu çözememiştim. Şiiri okuyup geçmiştim. Belki de şiiri okuyup geçmeli. Bilmiyorum.

Tabii, hiçbir zaman rüyalarıma turnalar girmedi. Rüyalarında Turna görmesi temennisinde bulunulanlar görebildi mi? Onu da bilmiyorum. Ama rüya’da Turna görmek iyiye işaretmiş. Rüya yorumcuları öyle yorumluyorlar.

Yine Turna kelimesine, okuduğum yazarlardan Alev Alatlı’da rastladım.  Schrodinger’in Kedisi.  Alatlı bu romanında Turnalardan bahseder. Röportajlarında sorduklarında turnalara olan sevgisini, takıntı derecesinde ilgisini, saklamaz. Turna kuşu bir hareket, bir fenomendir Alatlı’da. Beyaz Turna Yasaları diye italikler. Beyaz turna Yasaları: Dürüstlük, Yiğitlik, Sadakat, Nezaket, Denge. Bu beş genel prensip önemlidir Schrodinger’in Kedisinde.

“Bir yıldız tozu süvarisi, öpüşür seher yıldızı ile tek ayağı üzerine tünemiş Beyaz Turna kadar sağlam basarken yere...”(a.g.e. sf 124)

“Erkeksi ilke olmayınca, benlik, haysiyet, vakar gibi insanoğluna özgü uyartanlar yoktur.”( a.g.e. sf 135)

Kitapta "Beyaz Turna" yasaları dediğiniz yasalardan mı bahsediyorsunuz ?

-Evet, onlardan bahsediyorum. Bir kere, erkeksi ilkeyi, eril ruhları yeniden ayağa kaldırmamız lâzım. Yiğitlik, mertlik, dürüstlük, denge gibi kavramları yeniden yaşatmamız lâzım. Çünkü bunlar olmadan hiç bir sahada, hele de fen bilimlerinde ilerlemek mümkün değil. Dünya tarihi şahittir ki, özgüveni olamayanlar bilim yapamıyor. Kaldı ki, iç-dünyayı değiştirmenin kadim yöntemleri var. Kaybolan koordinatlarımızı yeniden bulmak zorundayız. Bu, her şeyden önce başımızı kaldırıp gökyüzüne yeniden bakmamızı gerektiriyor. Gökyüzü ile yeniden tanışmamız, yeniden barışmamız. Astronomi yani. Astronomi, geometri, matematik, fizik ve diğerleri. Fen bilimlerinde havlu attık, fen bilimlerini Kutsal Koalisyon'a ihale ettik, lâfı güzafla uğraşıyoruz.” (Nihal Bengisu Karaca-Aksiyon Dergisi - 13 Ekim 2001)

Maceraperest bir kuştur Turna. Bazen şiir’de, bazen romanda, türkülerde karşımıza çıkar. Hem genç, hem dinamik, hem gezgindir. Asil bir duruşu vardır. Kendi sazlığını koruyan, başına buyruk, kendi karnını kendi doyuran, türkülerini kendi söyleyen, bambaşka bir kuştur. Tek eşlidir bir de; eşi ölünce veya ayrılınca intihar eder. Ayrılığına dayanamaz .

Japon Kültüründe Turna kuşu ile ilgili efsaneler vardır. Japon kağıt katlama (Origami) sanatında, Turna Kuşu yapmak önemlidir. Festival ve törenlerde beyaz, kağıt kullanmak beyaz kağıttan şekiller yapmak, sadece boş vakit geçirme ritüeli değildir. Beyaz kağıt, gizli ve kutsal bilgi için kullanılır. Belki de bu yüzden beyaz kağıt da kutsaldır, önemlidir.  Origami ile turna kuşu yapmak, 1943 yılından 1955 yılına kadar Sadako Sasaki adlı bir küçük kızın ilgi alanı, hayatının biricik sebebi olmuştur.

İkinci Dünya savaşında Atom Bombası ile radyasyona maruz kalan Sadako, 1000 Turna kuşu yapmakla hayata tutunmaya, hayatta kalmaya çalışmıştır. Bu küçük kızın çabası, yerel ve ulusal medyaya konu olduktan sonra, Japonya ve diğer Dünya çocukları, Turna Kuşları yapıp yapıp göndermişler hastaneye, ama Hiroşima gazisi Sadako’yu kurtaramamışlar. 644 Turna kuşu yapmış ama ömrü vefa etmemiştir. 356 tane daha Turna yapılmış ve onunla toprağa verilmiştir.  Zaten 1000 Turna kuşu eski bir Japon efsanesi imiş. Derler ki: kağıttan 1000 Turna kuşu yaparsan dileğin kabul olur. Sonra anısına Japonya’da bir müze kurulmuş, hikayesi,1977 yılında çocuk kitapları yazarı Eleanor Coerr tarafından “Sadako ve Kağıttan Bin Turna Kuşu” adıyla kitap haline getirilmiş.

Turna, şans, refah ve umudu sembolize eder. Anadolu Kültüründe ise aynı şeyleri sembolize etmekle birlikte türkülerde karşımıza çıkar. Gurbette habercidir. Halden, durumdan anlar, sevgiliye, anneye haberler götürür.

Avcıların dokunulmazıdır. Etinin yenilip yenilmediği bir tarafa kendini bilen avcılar, ona bulaşmazlar. Eğer avcı, turnaları vurur ve çiftlerden biri ölürse, geride kalan, yaşamaya devam etmez; ölümü seçer ve gidip kendini suya bırakır.

            İslam Kültüründe, Sufizm’in Alevilik ve Bektaşilik yorumunda Turna, çok önemlidir. Turna ve güvercin kutsal sayılan iki kuştur. Bu kuş, Alevî-Bektaşi folklorunda Hz. Ali’yi temsil eder. Yine Ahmet Yesevi, turnaya ve Hacı Bektaş-ı Veli de güvercin donuna dönüşebilmektedir bu yorumlara göre.

“Yemen ellerinden beri gelirken

Turnalar Ali’mi görmediniz mi?

Havanın yüzünde semah dönerken

Turnalar Ali’mi görmediniz mi?”

 “Hazreti Şah’ın avazı ,
Turna derler bir kuştadır.
Asası Nil Deryasında,
Hırkası bir deviştedir.”

Cem ayinlerindeki Turna Semahı ise, turnanın uçuşunu çağrıştırır.
( bakınız: Alevi internet siteleri ve forumları. gencaleviler.com,  
alevilerbirligi.com  ...)

            “ Erzurum yöresine ait sıra barlarından dördüncü barın adı da “Turna Barı”dır. Turna Barı'nda biri kadın, diğeri erkek olmak üzere iki oyuncu, bir çift turnayı temsil ederler. Oyunda ara sıra ötüşme taklitleri yapılır. “ Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Hocalarından Giyasettin Aytaş üşenmemiş bu konuyla ilgi makale yazmıştır:TÜRKÜLERDE TURNA.

Allı Turnam.

Allı turnam bizim ele varırsan

Şeker söyle kaymak söyle bal söyle

Gülüm gülüm kırıldı kolum

Tutmuyor elim turnalar hey

Ah gülüm gülüm yar gülüm gülüm

Kız gülüm gülüm turnalar hey

Yeşil Başlı Gövel Ördek.

Yeşil başlı gövel ördek
Uçar gider göle karşı

Eğricesin tel tel etmiş
Açar gider yele karsı

Değmen Benim Gamlı Yaslı Gönlüme

Değmen benim gamlı yaslı gönlüme

Ben bir selvi boylu yardan ayrıldım

Evvel bağban idim dostun bağında

Talan vurdu ayva nardan ayrıldım

Gökyüzünde turna gibi dönende

Baykuş gibi viran yurda konanda

Çok ağladım mecnun gibi çöllerde

Ferhat gibi şirin yardan ayrıldım

Üç türküden kısa alıntıyla yetiniyorum. İlgili makalede Turna ile ilgili birçok türkü ve detay bulabilirsiniz. Katılın veya katılmayın Turna, efsaneleri, hikayeleri ve türküleri ile hem ülkemizde hem de diğer ülkelerde dikkate alınan bir kuş olarak hayatını devam ettirmektedir. Siz siz olun hayvandır, diye geçip gitmeyin, üzerinde biraz daha düşünün. Rüyalarınızda Turna görme / yi  dileklerimle. / deneyin.

Önceki Yazılar :

  Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış

  Yorum Ekle

Ad Soyad :
E-Posta :
Mesaj :
Güvenlik Kodu :


 

                            

YAZARLAR
SEDA Ç.
SEDA Ç. - VAHİM MESELE.
YİĞİT KOÇ
YİĞİT KOÇ - SİYAH ŞİİR
YASEMİN KARAMANLI
BAYRAM EĞLENCE MİDİR?
REŞAT BAŞER
REŞAT BAŞER ARAF’TA KALAN İNSANLIK -2-
TUĞBA ÖZDEMİR
ÖFKELİYİM
SAMİ EREN
EFSANE - BARBAROS ROMANI
TAYFUN DEMİR
KISA NOTLAR -I-
RIFAT TÜRKARSLAN
DİNDARLIK
ASYA DENİZ
ASYA DENİZ - BİR DÜNYA MESELESİ.
CİHAD YURDABAKAN
CEMİL MERİÇ:ENTELEKTÜEL BİR ÜS
UĞUR GÜVEN
UĞUR GÜVEN - İMAM HATİPLERİN ŞAHLANIŞI.
RAMAZAN EGE
Mevlana Celaleddin Rumi(1207-1273)
ÇOK OKUNANLAR bu hafta | bu ay
ÇOK YORUMLANANLAR bu hafta | bu ay | bu yıl
İstatistik

Site En iyi Mozilla Firefox ve Chrome Tarayıcısıyla 1024x768 Çözünürlükte Görüntülenir. Tüm Hakları Saklıdır.

AKLIMIZA DÜŞÜNCE 2011

EDİTÖR YASİN EŞLİK