Giriş Sayfam Yap Favorilere Ekle Sitene Ekle Arşiv RSS
ANASAYFA KOMŞULAR UYANSA YETER! YAZARLAR KÜNYE İLETİŞİM
KÜLTÜR SANAT BİZİM KİTAPLIK AKTÜALİTE TARİH POSTASI EDEBİYAT VE DÜŞÜNCE DOSYA GEÇMİŞ DOSYALAR ARŞİV
YAZARLAR RIFAT TÜRKARSLAN
12
14
16
18
14/05/2014 19:40
DİNDARLIK
Dindarlık Farklılaşması ve Popüler Dindarlık
Dindarlık çok boyutlu bir olgudur. “Dindarın” anlamının ne olduğu konusunda herkes aynı şeyi söyleyemez. Hem modern karmaşık toplumlarda hem de en homojen ilkel gruplarda aynı durum söz konusudur. Dindarlık kavramında durulması gereken en önemli yön, onun çok yönlülük arz etmesidir.  Türk toplumunda çok yönlü dindarlık türleri etkin olmakla beraber popüler dindarlık, geniş halk kitlelerinde hayatiyetini devam ettirmektedir. Popüler dindarlığı temelli kavrayabilmek için onun öncelikle; kuramsal ve kavramsal yönünü ve tarihsel süreç içerisinde onun değişen ve değişmeyen yönlerini ortaya koymak gerekir. Popüler Dinin Kuramsal ve Kavramsal Temeli:
Öncelikle popüler kavramını açıklayalım. Popüler, “yaygın olarak beğenilen, tüketilen” anlamına gelmektedir. Popüler din kavramı ise; yüksek tipli, organizeli (Hıristiyanlık, İslam v.b.) evrensel dinlerle bir arada yaşayan, kurumsal olmayan kitlesel inanç, ritüel ve pratikleri tanımlamada kullanılan bir terimdir.(*)
Resmi, kitabi dine şeklini veren şey, sistemleşmiş teorik doktrinler, dini kurumlar ya da kilise organizasyonları ve derin bilgili din adamları sınıfı iken; popüler din, resmi dini kurumun dışında sıradan halk arasında bulunur ve nispeten sistemsiz yaygın inanç ve uygulamalardan oluşur. Dini doktrin ve teolojik sistemleştirmeden yoksundur. O, yüksek tipli, kitabi dinlerden süzülüp gelen kavramlar ve inançlarla birlikte eski kültürlerin ve çoktanrılı inançların bir karışımıdır. Bazen bu eski kültür ve dinlere ait çoktanrılı inanışlar, yüksek tipli kitabi dinin hafif cilası ile bezeli olsa da muhafaza edilirler. Resmi, kitabi dine ait öğelerle, eski kültür ve dinlere ait inanış ve uygulamalar bir arada terkibi olarak bulunurlar. Ancak kitabi dine ait sistemli inanç, uygulama ve semboller, halk arasında sadeleştirilmiş ve şekilsel bir takım kullanımlara odaklanmış olarak yer alır. 
Weber’in statü tabakalaşması kuramında “statü”, toplumsal gruplara, başkaları tarafından yüklenen toplumsal onur ve saygınlık arasındaki farklılıklara göndermede bulunmaktadır. Weber, “dinin içinde vuku bulan bir statü tabakalaşması” olgusundan bahseder. Farklı toplumsal tabakalara farklı dindarlık tiplerinin karşılık geldiğine değinir. Weber bu ayrımı “statü tabakalaşması” şeklinde kavramsallaştırır. 
İslam toplumlarındaki popüler dindarlık biçimine bakarsak o kendinde, kökleşmiş ve kalıplaşmış unsurlar, şekilcilik, geleneksellik, ritualizm ve derin teolojik konulardan uzak olmak gibi özellikleri barındırır. Popüler din, öğretiden çok büyüyü, şer’i hükümlerden çok dini coşkuyu vurgular. O aracılardan kaçınma bir yana, gerçekte aracılara dayalı olarak kurumsallaşmaktadır. Popüler dindarlık, daha çok kötülük probleminden etkilenir. Hastalıktan şifa bulma, kaza ve belalardan kurtulma v.b. bu dünyada fayda ummayı vaat eder. 
Popüler inanışlar, modern insanlar arasında hayli revaçtadır. İnsanlar, kaygılarını gidermek ve problemlerini çözmek için bir takım şeylere başvururlar. Aynı zamanda, modernleşmenin ve kentleşmenin getirdiği toplum yapısı içinde yaş, eğitim, meslek, yaşanan kırsal ya da kentsel mekân ve sosyo-kültürel statü gibi değişkenlerdeki farklılaşmaların, popüler dini uygulamalarda farklı eğilimlere sebep olması da kaçınılmazdır. Bu durum, Türk toplumundaki popüler dini eğilimlerin çeşitlenmesinin farklı bir boyutunu oluşturmaktadır. Popüler dindarlığı taşıyan ve etkileyen bazı sebeplere baktığımızda dini cemaat ve tarikatlar, camilerdeki hutbe ve vaazlar, Türk aile kurumu ve kitle iletişim araçlarının popüler dindarlık üzerinde olumlu yani kuvvetlendirici etki yaptığı, “resmi eğitim kurumları-okul” faktörünün ise olumsuz, zayıflatıcı etki yaptığı görülmektedir. (Arslan, 2002)
Sonuç olarak Anadolu insanın gündelik hayatında popüler dindarlık, farklı nitelikteki inanç ve uygulama öbeklerini bünyesinde barındıran çok çeşitli çok boyutlu bir nitelik arz etmektedir. Tarihsel bağlarını farklı etkilerle devam ettirerek aynı zamanda modern toplumların koşullarından da etkilenerek dini yaşantıyı şekillendirmeye devam ettirmektedir. 
 
(*)Dr. Arslan, Mustafa,  Dindarlık Farklılaşması ve Popüler Dindarlık, Dindarlığın Sosyo-Psikolojisi, Editör Ünver Günay- Celalettin Çelik, Karahan Kitabevi, 2006.
 
Önceki Yazılar :

  Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış

  Yorum Ekle

Ad Soyad :
E-Posta :
Mesaj :
Güvenlik Kodu :


 

                            

YAZARLAR
UFUK KÜÇÜK
--------UFUK KÜÇÜK----PİŞMANLIĞA MUŞTU---
SEDA Ç.
SAYIN SEN
YİĞİT KOÇ
İYİLİK ANLAYIŞLARI
UĞUR GÜVEN
----------ŞAŞIRMAK HAKKINI ELDE BULUNDURMAK-------------
REŞAT BAŞER
OSMANLI TUĞRASI BİZDEN ÖNCE
SAMİ EREN
SAHİ, İSMET ÖZEL 15 TEMMUZ AKŞAMI NEREDEYDİ?
RIFAT TÜRKARSLAN
DİNDARLIK
ASYA DENİZ
----ASYA DENİZ----SİYASETİ HEYBENİZDEN ATIN BİR KENARA
YASEMİN KARAMANLI
BAYRAM EĞLENCE MİDİR?
CİHAD YURDABAKAN
CEMİL MERİÇ:ENTELEKTÜEL BİR ÜS
TUĞBA ÖZDEMİR
ÖFKELİYİM
RAMAZAN EGE
----MEZHEP SAVAŞLARI YAHUT BİRLİKTELİK KAYGILARI ----
TAYFUN DEMİR
KISA NOTLAR -I-
ÇOK OKUNANLAR bu hafta | bu ay
ÇOK YORUMLANANLAR bu hafta | bu ay | bu yıl
İstatistik

Site En iyi Mozilla Firefox ve Chrome Tarayıcısıyla 1024x768 Çözünürlükte Görüntülenir. Tüm Hakları Saklıdır.

AKLIMIZA DÜŞÜNCE 2011

EDİTÖR