Giriş Sayfam Yap Favorilere Ekle Sitene Ekle Arşiv RSS
ANASAYFA KOMŞULAR UYANSA YETER! YAZARLAR KÜNYE İLETİŞİM
KÜLTÜR SANAT BİZİM KİTAPLIK AKTÜALİTE TARİH POSTASI EDEBİYAT VE DÜŞÜNCE DOSYA GEÇMİŞ DOSYALAR ARŞİV
» ORHAN ZAMAN --- RENK TARTIŞMASI ÜZERİNE
13 Mart 2015 Cuma 19:00
12
14
16
18

RENK TARTIŞMASI ÜZERİNE

ORHAN ZAMAN

            Birbirimizle anlaşabiliyor olmamız büyük nimetlerden biridir ve kıymetini bilmek gerekir.

            Anlaşmayı/iletişimi sabitler sağlar. Ortak söylemler ortak kabuller. Mesela ben “ağaç” dediğimde senin zihninde de bir ağaç tasavvur eder ve aklının tasdikiyle/onayıyla benim bu kelimem sayesinde seninle bir iletişim kurabiliriz. Ancak bu iletişimin ne kadar sağlıklı bir iletişim olduğunu asla tam olarak bilemeyiz. Ortak söylemler, ortak kabuller birbiriyle ne kadar uyumlu olursa iletişim/anlaşma da o derece iyi olur. Bazı söylemler toplumun geneli tarafından kabul edilir, benimsenir ki bunlara norm diyoruz. Bazıları ise belli bir güruh tarafından kabul görüyor olabilir. Zaten buradan da farklılıklar doğar ve hemen devreye hoşgörü girer, girmesi gerekir. Sanırım en büyük farklılıklar fikirler üzerinden çıkıyor ve ne kadar farklı olsak da hoşgörünün gösterilebilme miktarı anlaşabilme, tahammül edebilme miktarımızı da belirliyor. “Senin gibi düşünmesem de fikrine saygı duyuyorum.” diyoruz. Ama bazen onu da yapamıyoruz. Tıpkı somut bir kavram gibi kendi fikrimizin genel kabul görmesini bekliyoruz. Aksi bizi delirtiyor.

            Ya nesnel/somut kavramlar! Onların herkes tarafından, her zaman ve her durumda doğru kabul edilebileceğinin bir garantisi var mıdır? Kadim soru: Genel geçer doğru mümkün müdür? Renkleri örnek verelim: Biz bazen ara renklerde anlaşmazlıklara düşebiliriz. Mesela turkuaza,  açık mavi; koyu turuncuya kırmızı, diyebiliriz. Sarı bazen kimine göre yeşile çalabilir. Adını bile bilmediğimiz ve görsek asla bilemeyeceğimiz renklere kim bilir ne deyip geçiyoruz: Gövezi, yavruağzı, mum ışığı, roma yeşili, altuni, çivit vs… Ara renklerdeki bu anlaşmazlıklar tamam da ana renkleri ortak gördüğümüzü kim ispatlayabilir? Senin kırmızı dediğini ben yeşil görüyor, benim yeşil dediğimi sen kırmızı görüyor olabilirsin. Ama ikimiz de farklı renklere her zaman aynı ismi verdiğimiz için anlaşabiliyoruz. Bir adım daha atalım. Herkesin renkleri farklı görebileceğini kabul edersek hangisinin doğru olduğunu kim ispatlayabilir? Photoshop benzeri bilgisayar programları bile programcıların adlandırdıkları sayısal renk kodları ile çalışmaktadır. Özetle biz eşyaya ortak bir isim verdiğimiz için anlaşabiliyoruz ama bunun algıdaki karşılığının nasıl olduğundan asla emin olamayız.

            Bir haftadır bir elbise rengi tartışması aldı yürüdü. Sosyal medyada tüm dünyada birinci mevzuu oldu, haber bültenlerine çıktı. İki renkli aynı elbisenin renklerini insanlar farklı farklı gördüler. Konuyla ilgili tezler ortaya atıldı, uzmanlar konuştu. Farklı gören insanların sayısı çok fazla olduğu için mevzuu bu kadar ses getirdi. Ama farz edelim ki bir kişi olsaydı, tek bir kişi tüm dünyanın “mavi-siyah” dediği elbiseye “beyaz-sarı” deseydi. O adama yanlış düşündüğünü/gördüğünü nasıl ispatlayacaktınız. Gülüp geçer, renk körü, hatta kör, belki deli bile derdiniz. Burada Galileo’yu hatırlamakta fayda var. O zaman için bir kişi, tek bir kişi “dünya dönüyor” dedi. Siz de çoğunluğun söylediğini veya o zamana kadar bildiğiniz genel kabulleri doğru kabul edenlerdensiniz, Engizisyon Galileo’yu idam ederlerken toplanan kalabalıktan biri olup en ateşli bir şekilde yuhalayanlardan biri olma ihtimaliniz oldukça yüksektir, derim. Şimdi birisi çıksa ve dese ki: Kendinize kurduğunuz bu dünya, bu zamana kadar bildiğiniz her şey tepeden tırnağa yalan, doğru kabul ettikleriniz yanlış, sabitleriniz hiç de sabit değil! Ona nasıl bir tepki vereceksiniz?

            Sevgili dostlar, hepimiz zan üzere yaşamaktayız. Gece yattığımızda sabah kalkacağımızı, evden çıktığımızda akşam döneceğimizi, anahtarı çevirdiğimizde kapının açılacağını, maaşımızın her ay hesabımıza yatacağını zannediyoruz. Ve bir gün, hiç beklemediğimiz bir anda bu rutin bozulursa travma yaşıyoruz. Ak dediğimize kara derlerse travma yaşıyoruz; inandığımız, güvendiğimiz adamların aslında inanılmayacak, güvenilmeyecek, beş para etmez adamlar olduğunu gördüğümüzde –ki bunlar artık kemikleri bile kalmayan tarihi şahsiyetler de olabilir- travma yaşıyoruz. İnandıklarımız yıkılırsa, tüm dünyamızı yıkıyoruz. Oysaki tek bir “Olabilir mi acaba?” sorusunu sormak her şeyi düzeltebilir. Belki de kuracağınız yeni dünya eskisinden çok daha sağlamdır, mantıklıdır, daha iyidir. Ama zor. Zincirlerini, kafeslerini bile benimseme kabiliyeti olan insan için fikri sabitlerini yıkmak çok zor.

            Bitirelim. Aslında iki tane evren var: Birisi zihnimizin dışında, dışarıda var olan “gerçek” evren, diğeri zihnimizdeki algı evren. Kabul etmeliyiz ki herkesin algı evreni birbirinden farklı. Benim Dünya olarak gördüğüm bu gezegeni sen Mars benzeri apayrı bir gezegen olarak görüyor olabilirsin ve hangisinin daha doğru olduğunu kim bilebilir? Sevgili dostlar sabitleriniz ne kadar sabit, doğrularınız ne kadar doğru? Bu kavramlar bile tartışmaya bu kadar açıkken; vehimlere, hayallere, fikirlere, siyasi görüşlere yapışıp kalmak, onları “kesin doğru” kabul etmek ne kadar mantıklı?

            Not: Elbiseyi üreten şirketin açıklamasına rağmen, elbisenin rengini “sarı-beyaz” görenlerdenim ve şükür ki yalnız değilim. Dua ile efendim.


  Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış

  Yorum Ekle

Ad Soyad :
E-Posta :
Mesaj :
Güvenlik Kodu :


 

                            

YAZARLAR
UFUK KÜÇÜK
ZAMANSIZ, MEKÂNSIZ BİR HATIRA
SEDA Ç.
SAYIN SEN
YİĞİT KOÇ
İYİLİK ANLAYIŞLARI
UĞUR GÜVEN
----------ŞAŞIRMAK HAKKINI ELDE BULUNDURMAK-------------
REŞAT BAŞER
OSMANLI TUĞRASI BİZDEN ÖNCE
SAMİ EREN
SAHİ, İSMET ÖZEL 15 TEMMUZ AKŞAMI NEREDEYDİ?
RIFAT TÜRKARSLAN
DİNDARLIK
ASYA DENİZ
----ASYA DENİZ----SİYASETİ HEYBENİZDEN ATIN BİR KENARA
YASEMİN KARAMANLI
BAYRAM EĞLENCE MİDİR?
CİHAD YURDABAKAN
CEMİL MERİÇ:ENTELEKTÜEL BİR ÜS
TUĞBA ÖZDEMİR
ÖFKELİYİM
RAMAZAN EGE
----MEZHEP SAVAŞLARI YAHUT BİRLİKTELİK KAYGILARI ----
TAYFUN DEMİR
KISA NOTLAR -I-
ÇOK OKUNANLAR bu hafta | bu ay
ÇOK YORUMLANANLAR bu hafta | bu ay | bu yıl
İstatistik

Site En iyi Mozilla Firefox ve Chrome Tarayıcısıyla 1024x768 Çözünürlükte Görüntülenir. Tüm Hakları Saklıdır.

AKLIMIZA DÜŞÜNCE 2011

EDİTÖR